Dakkennis · regels en vergunningen
Een dakopbouw: wat het is, wat er mag en waar je op let
Geschreven en gecontroleerd door Martin van Dijk, dakdekker sinds 2010. Bijgewerkt op .
Wat is een dakopbouw?
Een dakopbouw maakt je huis aan de bovenkant groter, en verandert daarmee de vorm van het dak. Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) van de overheid noemt als voorbeelden een nieuwe verdieping op een plat dak, het verhogen van de nok van een schuin dak en het doortrekken van een gevel. In de Omgevingswet zelf is het begrip niet vastgelegd.
Een opbouw is vaak de oplossing als de kap te laag is voor een woonruimte, en een dakkapel te weinig stahoogte geeft.
Plat dak
Een extra verdieping
Een nieuwe laag op het platte dak, vaak een stuk achter de voorgevel.
Schuin dak
Over de nok
De opbouw gaat over de oude nok heen, met een plat dak of een nieuwe kap.
Schuin dak
Achter de nok
De opbouw sluit achter de nok aan; de nok zelf blijft heel.
Dakopbouw, dakkapel of nokverhoging?
Een dakkapel is een kleine uitbouw in een schuin dakvlak. Hij blijft onder de nok, en rondom blijft genoeg schuin dakvlak over, zodat je de vorm van het dak blijft herkennen. Wordt de uitbouw groter, gaat hij over de volle breedte of komt hij boven de nok uit, dan spreekt bijvoorbeeld Utrecht van een opbouw. In Breda geldt ook een uitbouw die de goot onderbreekt en in het verlengde van een gevel staat als opbouw.
Een nokverhoging is een vorm van dakopbouw. Een dakvlak, vaak het voorste, wordt in dezelfde helling doorgetrokken, zodat de nok hoger en verder naar achteren komt te liggen. Aan de achterkant ontstaat zo de extra ruimte. Gouda noemt dat een dakoptrekking, Dordrecht spreekt van het verschuiven van de nok.
Het verschil telt vooral voor de vergunning. Een dakkapel aan de achterkant kan vaak zonder vergunning, als hij binnen de landelijke maten blijft: onder meer hooguit 1,75 meter hoog, met een plat dak en met de bovenkant meer dan een halve meter onder de nok. Lees meer over een dakkapel zonder vergunning. Voor een opbouw, en dus ook voor een nokverhoging, heb je altijd een vergunning nodig.
Welke vergunning heb je nodig?
Voor een dakopbouw heb je altijd een omgevingsvergunning nodig. Een dakkapel is voor de bouwregels altijd vergunningvrij, hoe groot hij ook is, maar volgens IPLO geldt die vrijstelling niet voor een opbouw. Bij je aanvraag kijkt de gemeente naar drie dingen.
- De bouwregels. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat de technische eisen. Bij de aanvraag laat je zien hoe het zit met onder meer de constructie, de brandveiligheid, de ventilatie, het daglicht en de isolatie.
- Het omgevingsplan. Daarin staat wat er op jouw adres gebouwd mag worden, bijvoorbeeld hoe hoog. In Utrecht past een opbouw meestal niet zonder meer in het plan. De gemeente kan dan toch een vergunning geven door van het plan af te wijken, en dat doet ze elk jaar bij honderden aanvragen. Volgens Utrecht werken veel andere gemeenten ook zo.
- De welstand. Hier gaat het om het uiterlijk: past de opbouw bij het huis en de straat? De gemeente toetst aan de criteria in de welstandsnota, die onder de Omgevingswet een beleidsregel is. Of er een commissie meekijkt, bepaalt de gemeente zelf. Veel welstandsnota’s hebben eigen criteria voor opbouwen; voorbeelden staan verderop.
Woon je in een beschermd stadsgezicht, of in een rijksmonument of gemeentelijk monument? Dan is een opbouw vaak niet of alleen als maatwerk mogelijk. Utrecht staat hem in beschermde gezichten in veruit de meeste gevallen niet toe, in Breda gelden de gewone criteria daar niet, en Tilburg geeft maatwerkadvies.
Met de vergunningcheck in het Omgevingsloket zie je wat er voor je eigen adres geldt. Daar dien je ook de aanvraag in.
Kan je huis het extra gewicht dragen?
Een opbouw bestaat uit nieuwe wanden en een nieuw dak, met isolatie en dakbedekking. Dat gewicht komt op de bestaande muren en balken, en via de muren op de fundering. Daarom hoort de constructie bij de toets aan de bouwregels.
- Berekeningen bij de aanvraag. Bij de aanvraag horen tekeningen, berekeningen en een toelichting op de constructieve veiligheid: welke belastingen er op de constructie komen en hoe die sterk en stabiel blijft. Bij een verbouw, zoals een opbouw, vraagt de gemeente ook hoe de bestaande constructie is opgebouwd en van welke materialen.
- Details mogen later. Vindt de gemeente het goed, dan mag je details, zoals de precieze belastingen, later sturen: uiterlijk drie weken voordat dat deel van de bouw begint. De hoofdlijn van de constructie hoort altijd bij de aanvraag.
- Licht bouwen kan helpen. In Gouda noemt de welstandsnota houtskeletbouw als oplossing voor de kleine 19e-eeuwse rijtjeshuizen aan de Graaf Florisweg, omdat hun fundering niet veel extra gewicht toelaat. Het standaardontwerp voor een opbouw in de Italiaanse buurt in Eindhoven is een skelet van staal en hout.
Wil je een groen dak of zonnepanelen op de opbouw, reken dat gewicht dan meteen mee.
Regels per gemeente
Veel gemeenten hebben eigen regels voor opbouwen, in een beleidsregel of in de welstandsnota. Drie dingen komen steeds terug:
- Een eerdere opbouw is het voorbeeld. In onder meer Den Haag, Rotterdam, Dordrecht en Tilburg is een eerder vergunde opbouw in de rij de maat voor de volgende. Utrecht kan zo’n opbouw als voorbeeld aanwijzen.
- Een stuk van de straat af. Een opbouw komt vaak een eind achter de voorgevel, of alleen aan de achterkant.
- Een grens aan de hoogte. Utrecht, Breda en Tilburg leggen vast hoe hoog een opbouw mag worden.
| Plaats | Regel | Bron |
|---|---|---|
| Utrecht | Voor een woning van oorspronkelijk hooguit 10 meter of drie lagen. In principe niet hoger dan de minimale hoogte van een woonruimte (nu 2,10 meter) plus 0,7 meter voor de dakconstructie. Heeft de kap al stahoogte, zoals bij veel huizen in de Rivierenwijk en Leidsche Rijn, dan geen opbouw maar een dakkapel. | Beleidsregel Dakopbouwen (2026) |
| Den Haag | De eerste opbouw op een rij huizen hoort bij een schetsontwerp voor een extra bouwlaag op de hele rij, en is daarna de standaard voor de volgende opbouwen. | Nota omgevingskwaliteit 2025, 6.2 |
| Rotterdam | Op een plat dak minstens 3 meter achter de voorgevel, tenzij het omgevingsplan iets anders zegt, één per woning en in principe plat afgedekt; de bestaande goot of dakrand blijft. Op een portiek- of galerijflat in de stempel- en strokenbouw alleen als één opbouw voor het hele gebouw. | Welstandsnota 2025 |
| Eindhoven | Laat het omgevingsplan een opbouw op een plat dak toe, dan voldoet hij in elk geval aan de welstand als hij een ontwerp herhaalt dat minder dan drie jaar eerder op hetzelfde woningtype is goedgekeurd, of als de architect van het blok hem vooraf heeft ontworpen. Voor een deel van de Italiaanse buurt in Blixembosch ligt zo’n ontwerp van de oorspronkelijke architect klaar. | Welstandsnota, 6.5 |
| Dordrecht | In de stempelwijken, zoals Wielwijk en Crabbehof, is de eerste opbouw in een rij de maat voor de volgende. Op een flauw dak komt een opbouw in principe alleen aan de achterkant, door de nok te verschuiven, en over de hele breedte van de woning. | Welstandsnota 2021 |
| Gouda | In het Weidebloemkwartier volgt een opbouw de vergunde opbouwen in het blok. Aan de Graaf Florisweg is er ruimte voor opbouwen die ver genoeg terugliggen; de nota noemt houtskeletbouw als oplossing, omdat de fundering van de kleine 19e-eeuwse rijtjeshuizen weinig extra gewicht toelaat. | Welstandsnota 2017 |
| Breda | De richtlijn voor een plat afgedekte opbouw over de nok: alleen als een dakkapel te weinig stahoogte geeft, op een eengezinswoning van twee lagen met een kap, hooguit 60 % van de dakbreedte en 5 meter breed, en hooguit 0,35 meter boven de nok. | Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2023 |
| Tilburg | Een opbouw die alleen aan de voorkant zit, is niet wenselijk. Over de nok komt de nieuwe nok hooguit 1 meter boven de oude. Achter de nok blijft het dak hooguit 0,6 meter boven de nok, en de nok blijft heel. | Omgevingsprogramma Omgevingskwaliteit (2026) |
Waar het dak om vraagt
Een opbouw is ook dakwerk. Vijf dingen vragen aandacht.
- De aansluiting op het bestaande dak. Op een plat dak blijft vaak een strook van het oude dak liggen: in Rotterdam minstens 3 meter aan de voorkant, bij het Eindhovense standaardontwerp 0,7 meter. Daar staat de nieuwe gevel op het oude dak, en moet de dakbedekking waterdicht op die gevel aansluiten. Is de dakbedekking op het deel dat blijft liggen al oud, overweeg dan om die meteen mee te laten vernieuwen.
- De dakbedekking. Veel opbouwen krijgen een plat dak; in Rotterdam is dat het uitgangspunt. Daarop komt bitumen, EPDM of PVC; lees welke bij jouw dak past. Een groen dak kan ook. Rotterdam moedigt het aan, en volgens Utrecht past ook de dakconstructie van een sedumdak binnen de 0,7 meter die de beleidsregel daarvoor geeft.
- De afwatering. Een nieuw plat dak krijgt meteen afschot. Fabrikant IKO adviseert bij nieuwbouw bij voorkeur minimaal 2 % afschot, 2 cm per meter, en in de goten minstens 1 %: water dat blijft staan, verkort de levensduur van de dakbedekking. Reken bij de afvoeren ook de opbouw mee. IKO gaat uit van 1 cm² afvoer per m² dak en telt de helft van een aangrenzende gevel mee: regen die tegen de gevel van de opbouw slaat, loopt ook naar het lagere dak. Heeft een dakvlak maar één afvoer, dan hoort er een noodoverloop bij.
- De dakrand. Aan de rand komt een daktrim of een boeiboord, en ook die is vaak geregeld. In Rotterdam blijft de bestaande goot of dakrand van het huis, in Breda is het boeiboord van een opbouw over de nok hooguit 30 cm hoog, en het Eindhovense standaardontwerp heeft een dakrand zonder overstek, met een aluminium daktrim en de afvoer aan de achterkant.
- Het regenwater. Sommige gemeenten vragen bij een nieuw dak om regenwater op te vangen. In Eindhoven telt een extra verdieping op een bestaand gebouw als bestaand dak, zonder eis voor waterberging, tenzij de constructie of de fundering wordt versterkt: dan telt het als nieuw dak. Vraag in je eigen gemeente na wat er geldt.
Zo pak je het aan
- Kijk wat er in je straat mag. Lees in het omgevingsplan en de welstandsnota wat er voor je wijk geldt, en kijk of er in je rij al een opbouw staat.
- Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket, voor je eigen adres.
- Praat op tijd met je buren. De gemeente weegt hun belangen mee; Utrecht kijkt bijvoorbeeld naar zon, privacy en zicht op de lucht.
- Laat uitrekenen of je huis het gewicht kan dragen, voordat je de aanvraag indient. De berekening hoort erbij.
Wil je eerst weten hoe je dak er nu bij ligt? Vraag online of telefonisch een gratis dakinspectie aan. We komen vrijblijvend kijken en laten je de camerabeelden zien van wat we zien, van de dakbedekking tot de dakrand en de afvoeren. Is er dakwerk nodig, dan krijg je een offerte zonder verborgen kosten.
Vragen
V.01Heb je voor een dakopbouw altijd een vergunning nodig?
Ja. Een dakkapel is voor de bouwregels altijd vergunningvrij en kan aan de achterkant vaak helemaal zonder vergunning, maar die vrijstelling geldt niet voor een opbouw. De gemeente toetst je aanvraag aan de bouwregels, het omgevingsplan en de welstand.
V.02Wat is het verschil tussen een dakopbouw en een dakkapel?
Een dakkapel is een kleine uitbouw in een schuin dakvlak. Hij blijft onder de nok, en rondom blijft genoeg dakvlak over. Wordt de uitbouw groter, gaat hij over de volle breedte of komt hij boven de nok uit, dan is het een opbouw. In Breda geldt ook een uitbouw die de goot onderbreekt en in het verlengde van een gevel staat als opbouw.
V.03Is een nokverhoging een dakopbouw?
Ja, het is een vorm van dakopbouw, en je hebt er dezelfde vergunning voor nodig. Bij een nokverhoging wordt een dakvlak, vaak het voorste, in dezelfde helling doorgetrokken. De nok komt hoger en verder naar achteren te liggen, en aan de achterkant ontstaat de extra ruimte.
V.04Kan elk huis een dakopbouw dragen?
Niet elk huis. Of de constructie en de fundering het extra gewicht aankunnen, moet blijken uit de berekeningen bij de aanvraag, met gegevens over hoe de bestaande constructie is opgebouwd. In Gouda noemt de welstandsnota houtskeletbouw als oplossing voor kleine 19e-eeuwse rijtjeshuizen aan de Graaf Florisweg, omdat hun fundering niet veel extra gewicht toelaat.
V.05Mijn buren hebben al een dakopbouw. Moet de mijne er hetzelfde uitzien?
Vaak wel. In onder meer Den Haag, Rotterdam, Dordrecht en Tilburg is een eerder vergunde opbouw in de rij de maat voor de volgende, en Utrecht kan zo'n opbouw als voorbeeld aanwijzen. Dat gaat over de plek en de maten, maar ook over de details, de kleuren en de materialen.
V.06Mag een dakopbouw aan de voorkant van het huis?
Dat verschilt per gemeente. In Tilburg is een opbouw die alleen aan de voorkant zit niet wenselijk. In Rotterdam staat een opbouw op een plat dak minstens 3 meter achter de voorgevel, tenzij het omgevingsplan iets anders zegt. In de Dordtse stempelwijken komt een opbouw op een flauw dak in principe alleen aan de achterkant.
Bronnen
- Vergunningvrije dakkapellen, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) Wat onder een dakopbouw valt, de landelijke maten voor een vergunningvrije dakkapel, en waarom die vrijstelling niet voor een opbouw geldt.
- Beleidsregel Dakopbouwen gemeente Utrecht (CVDR757756), Gemeente Utrecht Het verschil met een dakkapel, de maximale hoogte, kappen met stahoogte, de trendsetter, beschermde gezichten en de afwijking van het omgevingsplan.
- Welstandsnota Gouda 2017 (Gemeenteblad 2018, 51172), Gemeente Gouda De begrippen dakopbouw en dakoptrekking, de Graaf Florisweg en het Weidebloemkwartier.
- Welstandsnota Dordrecht 2021, gebiedstype Wederopbouw - Stempelwijken, Gemeente Dordrecht De eerste opbouw in een rij als maat, en opbouwen op een flauw dak.
- Nota Ruimtelijke Kwaliteit Breda 2023 (CVDR714723), Gemeente Breda Wanneer een uitbouw een opbouw is, de criteria voor een opbouw over de nok, en monumenten en beschermde gezichten.
- De knip: scheiden van technisch en ruimtelijk bouwen, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) De toets aan de bouwregels en aan het omgevingsplan.
- Omgevingsvergunning bij de technische bouwactiviteit, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) Wat er bij de aanvraag hoort, gegevens over de constructie en de bestaande constructie, en welke details later mogen.
- Welstand en welstandstoets, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) Welstand in het omgevingsplan, de welstandsnota als beleidsregel en de toets bij de vergunning.
- Omgevingsprogramma Omgevingskwaliteit met beleidsregels (CVDR757205), Gemeente Tilburg Opbouwen over en achter de nok, de voorkant, trendsetters en maatwerk bij monumenten.
- Omgevingsloket, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) De vergunningcheck en het indienen van een aanvraag.
- Nota welstandsbeleid De toetsing gestuurd, deel 2 (CVDR694746), Gemeente Eindhoven Paragraaf 6.5: een opbouw op een plat dak is altijd vergunningplichtig, en wanneer hij aan de welstand voldoet.
- Welstandscriteria Italiaanse buurt west, Gemeente Eindhoven Het standaardontwerp voor een opbouw: een skelet van staal en hout, 0,7 meter achter de dakrand, met een aluminium daktrim en de afvoer aan de achterkant.
- Blixembosch, Wikipedia De Italiaanse buurt als deel van Blixembosch.
- Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 (CVDR755919), Gemeente Den Haag Paragraaf 6.2, extra bouwlagen: het totaalontwerp voor de rij en de eerste opbouw als standaard.
- Welstandsnota Rotterdam 2025, Gemeente Rotterdam Sneltoets dakopbouwen (paragraaf 4.1.5) en opbouwen op portiek- en galerijflats in de stempel- en strokenbouw (paragraaf 3.1.6).
- IKO Gids: voorbereiding van de dakvloer en het gebruik van een primer, IKO Afschot, staand water, de capaciteit van de afvoeren en een noodafvoer op een plat dak.
- Beleidsregel groen en water bij ruimtelijke ontwikkelingen gemeente Eindhoven 2026 (CVDR766778), Gemeente Eindhoven Artikel 9: waterberging, en een extra verdieping op een bestaand gebouw als bestaand dak.
Geschreven en gecontroleerd door
Martin van Dijk
dakdekker sinds 2010 · VCA-gecertificeerd
Begon in 2010 als eenmanszaak in Oosterhout en omgeving en legt platte en hellende daken voor particulieren en bedrijven.
Over Martin en het bedrijfHoe we werken